سونوگرافی (Neonatal Brain Ultrasound) به عنوان یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی برای بررسی ساختار و عملکرد مغز استفاده می‌شود. این روش با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا که از دستگاه سونوگرافی منتشر می‌شود، تصاویر دقیقی از ساختارهای داخلی سرایجاد می‌کند ،این تصاویر به پزشک کمک می‌کنند تا مشکلات موجود را تشخیص دهد و برای درمان آن‌ها اقدام کند به دلیل سادگی و قابلیت اجرای آن در زمان کوتاه، امنیت بالا و بدون نیاز به تحمل درد برای نوزادان، به عنوان یکی از مهمترین روش‌های تشخیصی در پزشکی نوزادان شناخته می‌شود وبرخلاف روش‌های تصویربرداری که از اشعه‌های یونیزه کننده مانند CT scan استفاده می‌کنند، سونوگرافی از اشعه استفاده نمی‌کند و بنابراین بی‌خطرتر است در مواردی که در سونوگرافی مغز نشان داده شود که نوزاد به مشکلی در مغز خود دچار است، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر و درمان این مشکلات، از روش‌های دیگر مانند انجام ای‌ای‌جی (EEG) و یا (MRI) استفاده کند.

تشخیص ناهنجاری‌های مغزی: یکی از اصلی‌ترین دلایل استفاده از سونوگرافی شناسایی ناهنجاری‌های مغزی است که شامل هیدروسفالی (تجمع مایع در مغز)، خونریزی‌های مغزی، و یا نقایص تکاملی مانند انسفالوسل می‌شود.
بررسی عفونت‌ها و التهاب‌ها: سونوگرافی می‌تواند به پزشکان کمک کند تا عفونت‌های مغزی مانند مننژیت را تشخیص دهند.
بررسی احتمال بروز ضایعات مغزی: سونوگرافی مغز به منظور تشخیص ضایعات مغزی و بررسی احتمال بروز مشکلات مرتبط با تشکیل سیال مغزی مورد استفاده قرار بگیرد.
ارزیابی آسیب‌ها: در مواردی که نوزاد دچار آسیب شده است، سونوگرافی می‌تواند به تعیین شدت و محل آسیب کمک کند.
ارزیابی سردرد و علائم بیماری های مغزی: در صورتی که نوزاد با سردرد، تشنج، کاهش وضعیت آگاهی، تغییر در رفتار، تعریق و ... مواجه است، پزشک ممکن است سونوگرافی مغز را برای بررسی علل بیماری های مغزی تجویز کند.
پیگیری رشد و تکامل مغزی: این روش می‌تواند برای پیگیری روند رشد و تکامل مغزی نوزادان استفاده شود، به ویژه در نوزادانی که به دلیل مشکلات زایمان یا تولد نارس در معرض خطر هستند.
پیگیری پس از جراحی: در مواردی که نوزاد تحت جراحی مغزی قرار گرفته است، سونوگرافی می‌تواند به پیگیری وضعیت پس از جراحی و اطمینان از بهبود مناسب کمک کند. بعضی از جراحی های مغزی مانند درمان هیدروسفالی با استفاده از شیوه عملیاتی شانت سیال مغزی، نیاز به سونوگرافی مغز پس از عمل جراحی دارند تا وضعیت پس از جراحی بررسی شود.

سونوگرافی به‌طور معمول از طریق نقاط نرم روی جمجمه نوزاد، که به آنها فونتانل‌ها (نقاط نرم بین استخوان‌های جمجمه) گفته می‌شود، انجام می‌گیرد. این نقاط نرم به امواج صوتی اجازه می‌دهند تا به راحتی وارد مغز شده و تصاویر واضحی از ساختارهای داخلی ایجاد کنند. پزشک متخصص سونوگرافی ژل مخصوصی را روی سر نوزاد می‌مالد و سپس پروب را روی سر قرار می‌دهد وتکنسین از زوایای مختلف تصاویر را می گیرد تا تمام بخش‌های مغز به خوبی بررسی شوند کل فرآیند معمولاً 10 دقیقه طول می‌کشد و برای نوزاد بدون درد و بی‌خطر است، پس از انجام سونوگرافی، پزشک متخصص نتایج را بررسی کرده و در صورت مشاهده هر گونه ناهنجاری، برنامه درمانی مناسبی را پیشنهاد می‌دهد، در صورت نیاز به پیگیری‌های بعدی، پزشک برنامه‌ای برای مشاوره و انجام سونوگرافی‌های مکرر ارائه می‌دهد تا وضعیت سر نوزاد به دقت پیگیری شود

به دلیل عدم استفاده از اشعه‌های یونیزه‌کننده، سونوگرافی برای نوزادان کاملاً بی‌خطر است، این ویژگی، سونوگرافی را به یکی از بهترین گزینه‌ برای بررسی وضعیت مغزی نوزادان تبدیل کرده است.

ملاج دارای برآمدگی
سر بزرگتر از حد طبیعی
اختلال در بافت بطن مغز
تجمع زیاد مایع در بطن مغز
خونریزی مغز
وجود تومور در مغز
بررسی عفونت های مغز

تشخیص و افتراق خونریزی‌های داخل پارانشیمی کوچک و ضایعات با استفاده از سونوگرافی مغز دشوار است
تشخیص برخی از اَشکال آسیب مغزی از جمله تغییرات ایسکمیک خفیف از تغییرات ناشی از پدیده‌های طبیعی بلوغ دشوار است

انسفالوسل

هیدروسفالی

میکروسفالی

تجهیزات و دقت دستگاه‌ها

پزشکان و کادر متخصص

سونوگرافی مغز یک ابزار غیرتهاجمی، ایمن و موثر برای تشخیص و پیگیری مشکلات و ناهنجاری‌های مغزی در نوزادان است و تصاویر دقیقی از سر فراهم می‌کند که می‌تواند به تشخیص زودهنگام و درمان موثر ناهنجاری‌ها کمک کند.